Tegnge

Tegngenign ishinde – tegn

tegn + ge = tegnge

«Tegnge» suoizinign ishinde «tegn» tur. Tegn – eki zhaqtygn birdej boluuy: artyq ta emes, kem de emes.

Bir nairse ekinshi nairsege ajyrbastalghanda, ekeuuinign arasyna uoilshem kerek. Tegnge – sol uoilshem: ol eki zhaqty tegnestiredi.

Sondyqtan tegngenign aty – onygn atqaratyn isi.

Zhogharydaghy tagnbagha qaragnyz: basynda eki tegn syzyq tur. Tegndik belgisi tagnbanygn uoizinde.

Bir ese bir esege

1 = 1

«Ese» – air adamnygn tjesili uilesi. Bir ese bir esege tegn bolsa, eshkimnign esesi ketpejdi.

Bul – egn qarapajym airi egn aidil uoilshem: bergenign alghanygna tegn.

• bergen=alghan
• egnbek=aqy
• suoiz=is
• kiris=shyghys

Tegnge osyny eske salady: air ajyrbasta eki zhaq tegn tuisuui kerek.

Bir tuibirden

«Tegn» tuibirinen kuoip suoiz taraghan. Bairinign maghynasy bir zherden shyghady: eki zhaqtygn tegn boluuy.

tegn

birdej, artyq-kemi zhoq

tegndik

eshkimnign kem bolmauuy

tegngeruu

eki zhaqty birdej etuu

tegngerim

eki zhaqtygn tegn turghan qalpy

tegndeuu

eki zhaghy tegn esep

tepe-tegndik

tarazynygn tynysh turuuy

tegndessiz

tegni zhoq, zhalghyz

tegnge

tegndiktign uoilshemi

Kuindelikti tegngerim

Tegnge kuin sajyn qoldan qolgha uoitedi. Nan alghanda, zhol zhuirgende, egnbekaqy alghanda – air zholy ol eki zhaqty tegngerip turady.

Biz ony bajqamajmyz, sebebi tegngerim tynysh bolady. Tarazy tegn turghanda, ol uinsiz.

Kuindelikti uoimir de solaj: egnbek pen demalys, beruu men aluu, suoiz ben is. Bairi tegngerim izdejdi.

Tegnge – kuindelikti tegngerimnign uoizi.

Quny nede?

Tegngenign quny qaghazda da, qojnynda da emes. Onygn quny – senimde.

Bir adam bergen tegngeni ekinshi adam dail sol uoilshemmen qabyldajdy. Osy kelisim bar zherde tegnge – tegnge.

Uoilshem

air nairsenign qunyn ajtatyn ortaq til

Senim

bergen qol men alghan qoldygn kelisimi

Aidildik

artyq ta emes, kem de emes

Egnbek

air tegngenign artyndaghy magndaj ter

Sondyqtan tegngeni qadirleuu – egnbekti, senimdi zhaine tegndikti qadirleuu.

Qysqasha tarjhy

1. Ertede

   «Tegnge» – tuirki halyqtarynda erteden bar suoiz. Orta ghasyrlarda aqsha osylaj atalghan. Suoizdikter ony eski tuirki tilindegi «tegn» (birdej, tegngerilgen) suoizimen bajlanystyrady.

2. 1993

   15 qarashada tegnge Qazaqstannygn ulttyq aqshasy bolyp ajnalymgha shyqty. Sodan beri bul kuin – ulttyq aqsha kuini.

3. 2007

   tagnbasy bekitildi.

4. Buigin

   1 tegnge = 100 tjyn.